على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

3401

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

فرود آيد هنگام سستى . معرس ( mo'ras ) و ( mo'arras ) ا . ع . فرود آمد نگاه در آخر شب . معرس ( mo'res ) ص . ع . مشغول و ملازم . و آنكه از جماع مانده و خسته شده باشد . معرس ( mo'arras ) ص . ع . بيت معرس : خانهء كه داراى عرس بود و در آن بيچه ساخته باشند . معرس ( mo'arres ) ص . ع . مسافر و آنكه در آخر شب فرود مىآيد . معرس ( mo'arres ) ا . ع . فروشنده عرس يعنى شتر بچه خردسال . معرش ( mo'arrac ) ص . ع . درخت رز و اديج بسته . معرص ( mo'arras ) ص . ع . لحم معرص : گوشتى كه در صحن سراىوا افكنند تا خشك شود . و گوشت پاره پاره كرده . و گوشت بر خدرك انداخته . و گوشت خاكستر آلوده نيك ناپخته . و بعير معرص : شترى كه پشت خماند و سر فرود نياورد . معرض ( ma'raz ) ا . پ . مأخوذ از تازى - محل و موقع و محل وقوع و جايى كه چيزى را عرضه مىكنند و مجمع مردمان . معرض ( me'raz ) ا . ع . جامه‌اى كه در تن برده و كنيز فروختنى كرده و بدان آن را عرضه مىكنند . و نيز لفافه‌اى كه مىپيچند بر چيز فروختنى . و قولهم : عرفته فى معرض كلامه اى فى معراض كلامه . معرض ( mo'rez ) ا - ص . ع . آنكه پيش آيد هر كه را كه قرض مىدهد و آنكه روى گرداند از كسى كه منع كند وى را از قرض گرفتن . و كسى كه بىباكانه از هر كس و از هر جانب وام گيرد . وطأ معرضا حيث شئت يعنى برو و پا سپر كن هر جا كه بخواهى و باكى نيست ترا زيرا كه امكان و قدرتى دارى . و نيز معرض روى برگردان از چيزى . معرض ( mo'rez ) ص . پ . مأخوذ از تازى - روى برگرداننده و اعراض كننده و پشت كننده . معرضا ( mo'rezan ) م . ف . پ . مأخوذ از تازى - در حالت روى گردانيدن . معرض ( mo'arraz ) ا . ص . ع . چارپا و ستور . و داغ پهن بر سرين ستور . و گوشت نيم پخته . و بزى كه داراى داغ عراض باشد . معرض ( mo'arrez ) ا . ع . ختنه كننده كودكان . و نام كسى . معرضة ( mo'rezat ) ص . ع . ارض معرضة . زمين گياه‌ناك . و ارض معرضة استعرضها المال : زمين گياه ناكى كه چون ستور بر آن گذرد مىچرد آن را . معرف ( mo'arraf ) ا . ع . روى زن و آنچه ظاهر و نمايان باشد از وى . ج : معارف . يق امراة حسنة المعارف . و حيا الله المعارف اى الوجوه . و هو من المعارف : او از مردمان معروف و شناخته و مشهورست . معرف ( mo'arraf ) ص . ع . شناسانيده شده و آگاهانيده شده و اعلام شده و معرفه شده . معرف ( mo'arraf ) ا . ع . جاى وقوف در عرفات . معرف ( mo'arref ) ص . ع . آنكه مىشناساند و تعريف مىكند . معرف ( mo'arref ) ا - ص . پ . مأخوذ از تازى - تعريف كننده و شناخت كننده و پيشگو . و آنكه در مجلس سلاطين و امرا هر يك از مردمان را بجاى لايق نشاند و وادارد و آنكه نسبت و حالت مردمانى را كه مجهول الحال باشند در نزد امرا و سلاطين بيان كند . و باصطلاح منطق چيزى كه موصل باشد بسوى مطلوب تصورى مانند حيوان ناطق كه موصل بتصور انسان است . و باصطلاح كيميا چيزى كه ظاهر سازد حموضت و قليائيت و يا خنثايى اجسام را . معرفة ( ma'rafat ) ا . ع . جاى فش از گردن اسب . و تاج خروس . ج : معارف . معرفة ( ma'refat ) ا . ع . شناختگى . و آنچه مقتضى سكون نفس معتقد باشد بمعتقد اليه . ج : معارف . معرفة ( ma'refat ) م . ع . عرف عرفانا و عرفانا و معرفة . ر . عرفان ( 'erf n ) و ( 'ereff n ) . معرفت ( ma'refat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شناختگى و شناسايى و علم و حكمت و دانش و هنر و فضل و ادب و صنعت و پيشه و كسب . و سبب و جهة و واسطه و موجب . و اهل معرفت : مردم با دانش و با علم و مردم با فضل و هنر و مردم باهوش و زيرك و با فراست . و پر معرفت : داراى علم و هنر بسيار . و بمعرفت او : بسبب او و بواسطه او . معرفة ( ma'refatan ) م . ف . پ . مأخوذ از تازى - بطور شناسايى و قصدا و عمدا . معرفت‌آموز ( ma'refat - muz ) ( واو مجهول ) و معرفت‌ساز ( ma'refat - s z ) ص . پ . كسى كه علم و حكمت و هنر و فضل و دانش مىآموزاند . معرفتى ( ma'refati ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شناسايى و شناختگى . معرفى ( mo'arrefi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - شناخته‌شدگى و شناختگى كسى بواسطه معرف . معرق ( ma'raq ) م . ع . عرق عرقا و معرقا . ر . عرق .